Yapay Zekâ ve Telif Hakları: Hukukun Yeni Eşiği

¶1Yapay zekâ (YZ) teknolojileri, artık sadece veri analiz etmekle kalmıyor; metinler yazıyor, görseller tasarlıyor, müzikler besteliyor ve hatta video üretiyor.

¶2Sorunun Kaynağı: Eğitim Verisi ve Telif İhlali İddiaları

¶3Güncel hukuki tartışmaların temelinde, üretici yapay zekâ modellerinin nasıl eğitildiği yatıyor. Bu sistemler, internetten toplanan milyarlarca metin, görsel ve ses verisiyle eğitilmektedir ve bu veri kümelerinde telifli eserler bulunmaktadır.

• Görsel Sanatlar: Disney ve Universal gibi büyük stüdyolar, Midjourney gibi YZ görsel oluşturuculara dava açtı.
• Müzik Endüstrisi: UMG, Sony ve Warner Music, Suno AI ve Udio gibi yapay zekâ müzik üreticilerini dava etti.
• Yazarlar ve Çizerler: Çok sayıda yazar ve sanatçı ChatGPT ve Stable Diffusion gibi modellere toplu davalar açmıştır.

¶4Türk Hukukunda "Eser" ve "Eser Sahibi": FSEK'in İnsan Odaklı Yaklaşımı

¶55846 sayılı FSEK'e göre bir ürünün "eser" sayılabilmesi için, "sahibinin hususiyetini taşıması" yani yaratıcısının kişisel, özgün dokunuşunu yansıtması gerekir. Eser sahibi "eseri meydana getiren kişi"dir ve bu kişinin yaratıcı iradeye sahip bir gerçek kişi (insan) olması gerektiği konusunda görüş birliği vardır.

¶6Tamamen otonom bir yapay zekâ tarafından üretilen içerikler, mevcut FSEK düzenlemesi kapsamında "eser" olarak kabul edilemez ve telif hakkı korumasından yararlanamaz.

¶7Sonuç

¶8Yapay zekâ ve telif hakları ilişkisi, hukukun teknolojiye yetişmeye çalıştığı dinamik bir alandır. Mevcut Türk hukuku yorumuna göre, korumanın merkezinde "insan yaratıcılığı" yer almaktadır.